Y tế 4.0: Tận dụng ưu thế, nâng cao chất lượng phục vụ người bệnh.

(10/10/2019)
Ngày 27/9 vừa qua, Bộ chính trị đã ban hành Nghị quyết số 52-NQ/TW về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Nghị quyết thể hiện rõ quan điểm và sự quyết tâm của Đảng khi chủ động tích cực tham gia cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 là yêu cầu tất yếu khách quan và coi đó là giải pháp đột phá với bước đi và lộ trình phù hợp để việt nam bứt phá trong phát triển kinh tế xã hội.

Câu chuyện thời sự phát sóng trên VOV1, ngày 7/10/2019:
Với cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, y học Việt Nam không nằm ngoài cuộc. Bằng nền tảng kiến thức của mình, đội ngũ cán bộ ngành y tế đã chủ động tiếp cận, ứng dụng các công nghệ 4.0 trong quản lý điều hành và chăm sóc sức khỏe phục vụ người bệnh. Vậy trong dòng chảy của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 ngành y tế đang đứng ở vị trí nào và đã làm được những gì nhằm nâng cao chất lượng phục vụ người bệnh. Câu chuyện thời sự hôm nay, chúng tôi mời đến phòng phát thanh trực tiếp Phó Giáo sư - Tiến sĩ Trần Quý Tường, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin, Bộ Y tế, để trao đổi về nội dung này.
 

MC: Thư ông, nhắc đến y khoa 4.0 có những nhà khoa học thế giới đã ví “Trí tuệ nhân tạo là ống nghe của thế kỷ 21, Chatbot là trợ lý của thầy thuốc” hay là y khoa sẽ thiếu đi độ chính xác nếu không có trí tuệ nhân tạo. Vậy với Việt Nam, ngành y tế đã triển khai những công việc gì để không bị chậm lại trong dòng chảy của công nghệ y khoa thế giới?

PGS.TS Trần Quý Tường: Trong dòng chảy của công nghệ y khoa thế giới hiện nay, trong xu thế của cuộc CM công nghiệp lần thứ 4, ngành y tế Việt Nam đã chuẩn bị và triển khai một số hoạt động. Trước hết, với trách nhiệm là cơ quan quản lý Bộ Y tế đã xây dựng một số các văn bản pháp lý để tạo hành lang pháp lý để chủ độngtham gia cuộc CMCN 4.0. Thứ 2, chúng tôi cũng đã xây dựng kế hoạch phát triển y tế thông minh với 3 trụ cột chính là phòng bệnh chăm sóc sức khỏe thông minh, khám chữa bệnh thông minh và quản trị y tế thông minh. Thứ 3 là chúng tôi đẩy mạnh công nghệ thông tin trong quản lý khám chữa bệnh (Ví dụ như đến nay 99,5% các cơ sở khám chữa bệnh tại 63 tỉnh/thành phố trên cả nước đã kết nối lien thông với hệ thống giám định của bảo hiểm xã hội Việt Nam. Tôi cho đây là một thành tựu rất lớn vì các nước bạn như Nhật, Hàn Quốc làm mất 10 năm, nhưng chúng ta chỉ làm trong 2 năm. Chúng ta đi sau nhưng làm rất nhanh vì chúng ta có kinh nghiệm và hệ thống chính trị chỉ đạo quyết liệt. Vừa qua chúng tôi cũng triển khai thí điểm hệ thống lưu trữ và truyền tải hình ảnh PACS tại một số bệnh viện thực hiện không in phim. Đây là đề án thí điểm rất có ý nghĩa, không chỉ nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, ứng dụng công nghệ thông tin, ứng dụng các công nghệ hiện đại mà còn có ý nghĩa về môi trường. Chúng ta không phải in phim sẽ bảo vệ môi trường rất lớn, vì mỗi tấm phim sẽ tồn tại hàng trăm năm.

Chúng tôi cũng đã triển khai thí điểm các hoạt động y tế từ xa, hỗ trợ tư vấn, bước đầu ứng dụng trí tuệ nhân tạo, ứng dụng robot trong phẫu thuật, kết nối các phần mềm trong quản lý bệnh viện với nhau tạo một nền tảng bước đầu kết nối vạn vật. Có thể khẳng định, ngành y tế đã sẵn sàng, đã thực hiện những cơ sở bước đầu để tiếp cận cuộc CMCN lần thứ 4. 

MC: Trong một cuộc họp với Bộ Thông tin và Truyền thông cách đây không lâu PGS cũng cho biết là Bộ Y tế cũng cơ bản hình thành hành lang pháp lý và đủ cơ sở pháp lý để số hóa toàn bộ các bệnh viện. Vậy đây có thể coi là một sự chủ động nắm bắt những công việc cần làm hướng đến số hóa của ngành khi bước tới cuộc  cách mạng 4.0 thay vì củ động chờ đợi hay không?

PGS.TS Trần Quý Tường: Đúng vậy, với trách nhiệm của mình, Bộ Y tế là cơ quan quản lý nhà nước nên đã chủ động xây dựng hành lang pháp lý, có nhiều người ví von cuộc CMCN lần thứ 4 không chỉ là một cuộc các mạng công nghệ mà nó còn là cuộc cách mạng về chính sách. Do vậy Bộ Y tế đã chủ động xây dựng hành lang pháp lý. Chúng tôi đã xây dựng thông tư quy định về y tế hoạt động trên môi trường mạng; thông tư về hoạt động y tế từ xa; Thông tư quy định Bộ tiêu chí ứng dụng công nghệ thông tin trong bệnh viện; Thông tư về Bệnh án điện tử giúp các đơn vị ứng dụng bệnh án điện tử theo đúng như quy định của thông tư sẽ có giá trị pháp lý như bệnh án giấy.  Bộ Y tế là cơ quan đầu tiên có một thông tư tương đối đầy đủ để chuyển đổi số hóa cho hoạt động của một đơn vị cụ thể.

MC: Với cuộc CMCN 4.0, ngành y tế được đánh giá là có nhiều lợi thế khi có nền tảng, tài năng trí tuệ của các thầy thuốc. Các cụm từ như y tế thông minh, y tế từ xa, bệnh viện thông minh, trí tuệ nhân tạo, robot, bệnh án điện tử, phần mềm theo dõi tiêm chủng… đã trở nên gần gũi với người dân. Con đường tiến tới 4.0 được ví như chắp thêm đôi cánh cho ngành y tế. Vậy liệu trong bao lâu nữa chúng ta sẽ thực hiện được các mục tiêu 4.0 của ngành?     

PGS.TS Trần Quý Tường: câu hỏi này tương đối khó cụ thể. Hiện nay có mục tiêu chúng ta vừa làm và có những mục tiêu chúng ta đạt được rồi. Ví dụ chúng ta đã bước đầu ứng dụng trí tuệ nhân tạo; tăng cường quản lý  bệnh viện như đến nay 99,5% các cơ sở khám chữa bệnh tại 63 tỉnh/thành phố trên cả nước đã kết nối lien thông với hệ thống giám định của bảo hiểm xã hội Việt Nam; Triển khai bệnh án điện tử tại một số bệnh viện. Chúng tôi phải khẳng định một lần nữa, triển khai bệnh án điện tử là bước đột phá quan trọng để chuyển đổi số ngành y tế từng bước ứng dụng và phát triển các công nghệ thông minh.

Riêng số hóa bệnh viện, chúng tôi có lộ trình cụ thể từ nay đến 2023 tất cả các bệnh viện hạng I trở lên phải triển khai bệnh án điện tử. Đến 2030 tất cả các bệnh viện trên toàn quốc phải triển khai bệnh án điện tử và bệnh viện nào sử dụng bệnh án điện tử theo đúng quy chuẩn thì không phải sử dụng bệnh án giấy. Sử dụng bệnh án điện tử rất tiện lợi không những cho cơ quan quản lý mà còn  tiện lợi cho người dân trong lưu trữ bệnh án, lưu trữ hồ sơ sức khỏe của mình. 

MC: Với mảng điều trị ngoài phẫu thuật bằng robot, máy nội soi 3D thì việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo ở Việt Nam tại Bệnh viện Đa khoa Tỉnh Phú Thọ, Bệnh viện Ung bứu TP. Hồ Chí Minh để điều trị ung thư đã khẳng định được hiệu quả và được người dân hết sức quan tâm. Vậy, với riêng mảng ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào điều trị bệnh thì ngành y tế có kế hoạch gì để triển khai phục vụ người bệnh một cách tốt nhất? 

PGS.TS Trần Quý Tường: riêng với trí tuệ nhân tạo, nếu như hiện nay không có trí tuệ nhân tạo thì đó là một khiếm khuyết. Chính vì vậy, Bộ Y tế đã vào cuộc rất nhanh, chúng tôi khuyến khách các cơ sở y tế ứng dụng trí tuệ nhân tạo, các thành tựu trí tuệ nhân tạo trên thế giới. Ví dụ phần mềm IBM Waston for Oncology để hỗ trợ, hướng dẫn điều trị ung thư. Khi giới thiệu ở Việt nam, chúng tôi cũng đã chỉ đạo một số bệnh viện triển khai thí điểm ngay như Bệnh viện Đa khoa Phú Thọ, Bệnh viện K, Bệnh viện Ung bứu TP. Hồ Chí Minh và kết quả bước đầu nhận được rất rõ. Bệnh viện Đa khoa Phú Thọ là đơn vị tiên phong, làm rất mạnh và cho kết quả rất tốt, nhiều bệnh nhân được hưởng lợi từ phần mềm này. Phần mềm này hỗ trợ hiệu quả các bệnh viện, nó như một người thầy quốc tế giỏi luôn bên cạnh bác sĩ Việt Nam. Nhờ  phần mềm này, nhiều phác đồ điều trị tiên tiến của thế giới đã cập nhật phù hợp với người bệnh hơn và người bệnh cũng đã thuyên giảm tình trạng bệnh, có một vài trường hợp đã khỏi bệnh thông qua tư vấn của tri tuệ nhân tạo. Sau khi phần mềm vào Việt Nam, chúng tôi cũng đã thành lập hội đồng chuyên môn của bộ để đánh giá phần mềm. Chúng tôi cũng đã đánh giá đây là một phần mềm rất tốt, khuyến khích các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trên cả nước tận dụng những thành tựu này để người dân Việt nam được hưởng thành quả của khoa học kỹ thuật sớm nhất. 

Ngoài ra chúng tôi cũng đẩy mạnh ứng dụng các phần mềm khác như ứng dụng phần mềm giọng nói trong bệnh án điện tử, hay các phần mềm hỗ trợ thầy thuốc trong các ra các quyết định điều trị lâm sàng… đặc biệt là các phần mềm về tương tác thuốc. Hoặc chúng tôi ứng dụng các phần mềm trong bệnh án điện tử để nhắc bệnh nhân đi khám bệnh, nhắc bệnh nhân uống thuốc… 

Hiện nay, Việt Nam chủ yếu ứng dụng các thành tựu trí tuệ nhân tạo của thế giới, chúng ta chưa xây dựng được trí tuệ nhân tạo của Việt Nam vì chúng ta chưa có dữ liệu lớn. Do vậy, chúng tôi hiện nay đang có kế hoạch từng bước xây dựng dư liệu lớn để xây dựng trí tuệ nhân tạo cho Việt Nam. Trong đó, dữ liệu lớn của Bô y tế để hình thành Trung tâm dữ liệu Y tế Quốc gia giúp xây dựng các dữ liệu lớn nhằm phục vụ công tác quản lý là chính. Đối với các bệnh viện, các cơ sở nghiên cứu lớn nên có kế hoạch xây dựng các dữ liệu chuyên ngành lớn. Trên cơ sở những dữ liệu lớn đó, chúng ta mới xây dựng được trí tuệ nhân tạo của Việt Nam…   

MC: Có thể thấy cuộc CMCN 4.0, người bệnh đã thụ hưởng được nhiều lợi ích từ nền tảng công nghệ 4.0 này. Ngành Y tế cũng đã dặt ra mục tiêu xây dựng ngành y tế hiện đại giúp người dân dễ dàng tiếp cận, sử dụng các dịch vụ y tế hiệu quả nhất trong mọi lúc mọi nơi , được chăm sóc sức khỏe toàn diện và suốt đời. Thưa PGS, liệu quan điểm này có gì mâu thuẫn không khi chúng ta ứng dụng các công nghệ hiện đại trong điều kiện người bệnh hiện nay còn khó đáp ứng? 

 PGS.TS Trần Quý Tường: Không có gì mâu thuẫn cả, vì xây dựng hệ thống hiện đại giúp người dân dễ tiếp cận sử dụng các dịch vụ y tế hiệu quả, mọi lúc mọi nơi, được bảo vệ chăm sóc lien tục suốt đời, đây là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước. Để thực hiện được mục tiêu này, là nhiệm vụ chung của toàn xã hội, toàn hệ thống chính từ từ các cấp, các ngành chúng ta phải thực hiện. Ở đây, riêng ngành y tế, ứng dụng công nghệ thông tin sẽ hỗ trợ và làm tốt mục tiêu này nhanh hơn, tốt hơn. Ví dụ, trong công tác chuyên môn, chúng ta sẽ xây dựng các phần mềm về chăm sóc sức khỏe, về phòng bệnh thông minh giúp người dự báo được dịch bệnh xung quanh mình và phòng bệnh. Hay như phần mềm tiêm chủng để kết nối các cháu trong lứa tuổi tiêm chủng mở rộng, để theo dõi các cháu làm sao không để tiêm sót cháu nào. Chúng ta triển khai hồ sơ sức khỏe điện tử giúp người dân tự quản lý, theo dõi sức khỏe của mình lien tục suốt đời. Điều này rất tốt vì mỗi lần đi khám riêng lẻ với 1 quyển sổ khác nhau, chúng ta dễ bị quên làm mấy dữ liệu bản thân. Trong khi với hồ sơ sức khỏe điện tử thì dữ liệu của chúng ta đã được lưu trữ không bị mất như một hóm thư điện tử, mỗi lần mở ra đều có thể tra cứu được dữ liệu sức khỏe của bản thân, giúp người dân chủ động phòng bệnh tốt hơn.

Trong khám chữa bệnh, triển khai và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, các công nghệ tiên tiến như phẫu thuật robot, máy nội soi 3D trong chuyên môn cũng hỗ trợ rất tốt. Trong quản lý, chúng ta xây dựng những văn phòng điện tử, văn phòng không giấy tiến tới nền quản trị y tế thông minh, triển khai các dịch vụ công trực tuyến kết nối một cửa quốc gia, kết nối với hải quan tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. 
Như vậy, với mục tiêu xây dựng nền y tế hiện đại giúp người dân dễ dàng tiếp cận và sử dụng các dịch vụ y tế  có hiệu quả cao, mọi lúc, mọi nơi, lien tục suốt đời không có mâu thuẫn gì với công nghệ 4.0, thậm trí còn hỗ trợ chúng ta thực hiện mục tiêu này tốt hơn, nhanh hơn. 

Khán giả Lê Anh Sơn (Đắc Lắc) hỏi: Tôi xin hỏi về vấn đề áp dụng công nghệ 4.0 vào y tế đối với khu vực Tay nguyên. Khu vực Tây nguyên hiện nay đang rất khó khăn trong việc vận chuyển bệnh nhân từ Buôn Ma Thuật, Gia Lai, Kon Tum xuống TP. Hồ Chí Minh với quãng đường xa đến 400-500 km. Vậy ngành y tế có những giải pháp gì để triển khai công nghệ 4.0 trên vùng đất tây nguyên để người dân có thể tiếp cận với y tế chất lượng  cao ?

PGS.TS Trần Quý Tường: Hiện nay ngành y tế cũng đang phát triển không đồng đều giữa thành phố và vùng xâu vùng xa. Chúng tôi cũng luôn suy nghĩ để làm sao cho người dân, đồng bào miền núi, vùng xâu vùng xa, bên giới hải đảo được tiếp cận với các dịch vụ y tế hiện đại ngang bằng với người dân miền xuôi. Để triển khai ý tưởng này, trong thời gian vừa qua, chúng tôi đã triển khai y tế từ xa thí điểm tại Bạch Mai, Việt Đức và Chợ Rẫy. Đặc biệt là bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức, Bộ Y tế đã đầu tư thí điểm kết nối hơn 10 bệnh viện từ Sơn La, Lai Châu, Cao Bằng, Hà Giang, Tuyên Quang… Qua hệ thống công nghệ thông tin các bệnh viện ở Tuyên Quang, Hà Giang đã có thể hội chẩn, nhờ các thầy thuốc giỏi ở Bạch Mai, Việt Đức, Nhi trung ương tư vấn cách điều trị cho từng ca bệnh. Bước đầu đã cho kết quả tốt, nhiều ca bệnh đã được chẩn đoán điều trị kịp thời ngay tại các tỉnh miền núi vùng xâu vùng xa mà không phải di chuyển. Chúng tôi cũng đang có kế hoạch tổng kết đề án thí điểm y tế từ xa ở các bệnh viện này. Trên cơ sở các kết quả đó, chúng tôi cũng sẽ kiến nghị nhằm nhân rộng, đẩy mạnh hoạt động y tế từ xa. Ở tây nguyên, hiện nay đã giao cho bệnh viện Chợ Rẫy, bệnh viện Thống Nhất, bệnh viện Nhân dân Gia Định, bệnh viện Trung ương Huế hỗ trợ các tỉnh vùng tây nguyên. Hiện nay, bên cạnh triển khai y tế từ xa, chúng tôi cũng đang hỗ trợ đào tạo cầm tay chỉ việc theo chương trình chỉ đạo tuyến, chương trình bệnh viện vệ tinh của các Tỉnh Tây Nguyên để làm sao từng bước tiếp cận công nghệ y tế hiện đại trong nước. Chúng tôi cũng mong muốn trong thời gian tới, với sự cố gắng của toàn ngành, đặc biệt là sự cố gắng của các đơn vị khám chữa bệnh tại các tỉnh miền trung tây nguyên, chúng ta cũng sẽ đem được nhiều thành tựu y học ở trong nước, của các bệnh viện lớn đến các tỉnh tây nguyên để giúp bà con tiếp cận các dịch vụ khám chữa bệnh hiệu quả, hiện đại ngay tại quê hương của mình.

 MC: Có thể thấy việc ứng dụng các dịch vụ y tế hiện đại để nhằm phục vụ tốt nhất cho người bệnh. Vậy, theo PGS những ứng dụng của y tế 4.0 sẽ mang lại những lợi ích cụ thể gì cho người bệnh trong giai đoạn hiện nay ?

PGS.TS Trần Quý Tường: ứng dụng của y tế 4.0 sẽ mang lại nhiều lợi ích cho người bệnh, cho cộng đồng và cho bệnh viện. Ví dụ: người dân được cung cấp các dịch vụ khám chữa bệnh tốt và thuận tiện hơn hạn chế các rủi ro, các tai biến điều trị tiết kiệm thời gian và chi phí khám bệnh chữa bệnh tại cơ sở; Được cung cấp thông tin y tế minh bạch, rõ ràng. Với bệnh án điện tử, chúng ta có được toàn bộ hồ sơ sức khỏe bệnh án và phương pháp điều trị trong đợt của người bệnh và lưu suốt đời từ đợt này đến đợt khác. Hồ sơ sức khỏe điện tử được thống nhất trên toàn quốc giúp người dân lưu giữa thông tin sức khỏe liên tục, suốt đời. Đặc biệt, nếu hồ sơ sức khỏe thống nhất trên toàn quốc thì chúng ta có thể chia sẻ dữ liệu từ các bệnh viện. Y tế dự phòng chúng ta cũng dựu phòng được bệnh tốt hơn, theo dõi con em tiêm chủng một cách đầy đủ hơn. Do vậy y tế 4.0 hỗ trợ người dân rất lớn. Đặc biệt, chúng tôi đang thực hiện ý kiến chỉ đạo của Bộ trưởng đẩy mạnh cải hành chính khoa khám bệnh, ứng dụng công nghệ thông tin để đặt lịch, khám bệnh trực tuyến, thanh toán điện tử. Đây là những giải pháp rất cụ thể giúp người dân đi khám bệnh không phải chịu cảnh quá tải chờ đợi lâu, thủ tục nhanh gọn, điều trị hiệu quả.

 MC: Để tiến tới nền y tế thông minh cũng như các dịch vụ y tế hiện đại, Bộ Y tế còn cần phải làm gì, có vấn đề gì đặt ra và có những đề xuất, kiến nghị gì ?  

PGS.TS Trần Quý Tường: Để thực hiện nhiệm vụ y tế 4.0, ngành y tế cũng đã chủ động tham gia cuộc CMCN lần thứ 4. Chúng tôi cũng đã đề xuất ra 3 trụ cột chính: phòng bệnh thông minh, khám chữa bệnh thông minh, quản trị y tế thông minh. Đồng thời chúng tôi cũng đưa ra 3 chương trình y tế điện tử: Chương trình 1: xây dựng cơ sở hạ tầng, triển khai thống kê y tế điện tử từng bước hình thành trung tâm dữ liệu y tế quốc gia; chương trình 2: thực hiện hồ sơ sức khỏe điện tử, bệnh án điện tử để đảm bảo theo một chuẩn kết nối chung, kết nối liên thông giữa các phần mềm với nhau và trong thời gian nhất định. Chương trình 3: xây dựng và vận hành hệ thống dịch vụ công trực tuyến một cửa Bộ Y tế, thực hiện cơ chế một cửa quốc gia và cơ chế một cửa ASEAN nhằm phục vụ người dân và doanh nghiệp. 

Để thực hiện những việc này, ngoài sự quan tâm, chỉ đạo của Đảng và Nhà nước. Trong thời gian tới, chúng tôi cũng đề nghị Bộ Tài Chính, Bộ Kế hoạch đầu tư, Bộ Thông tin và Truyền thông nghiên cứu, xây dựng cơ chế chính sách hoàn thiện hơn, đặc biệt là khi có Nghị quyết 52 của Bộ chính trị ban hành thì chúng ta phải thể chế hóa tư tưởng, quan điểm của Nghị quyết 52 thành các văn bản, chính sách để sớm đi vào đời sống. Chúng tôi cũng kiến nghị có một cơ chế tài chính cho công nghệ thông tin y tế phù hợp; Chính sách ưu đãi để thu hút nhân tài cho công nghệ thông tin y tế.

MC: Xin trân trọng cảm ơn PGS.TS Trần Quý Tường, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin, Bộ Y tế đã tham gia “câu chuyện thời sự”.
->> Câu chuyện thời sự

Ban Biên tập TTTĐT Cục CNTT tổng hợp từ VOV1 

 

Tin khác