Y học chính xác và những ảnh hưởng lên ngành công nghiệp sức khoẻ

(18/04/2018)
Một ngày nào đó, sự phát triển của y học chính xác có thể sẽ dẫn đến “cái chết” của mô hình thuốc “một công thức phù hợp với nhiều người” (one size fits many) nhưng lại mở ra cơ hội đi theo hướng mới của ngành công nghiệp dược phẩm – cơ hội sản xuất những loại thuốc và sinh phẩm hệ gene.


Y học chính xác có thể hỗ trợ trong thiết kế những phương pháp điều trị theo nhu cầu của từng bệnh nhân. Nguồn: nature.com

Tương lai này không còn quá xa bởi chúng ta có thể thấy những gốc rễ của nó ngay từ hôm nay. Hãy xem một ví dụ: từ các thành phố khác nhau như Bắc Kinh, Brussels, London và Los Angeles, một nhóm các chuyên gia y tế ngồi hội chẩn trực tuyến dưới sự chủ trì của một chuyên gia ung bướu Mỹ. Họ hội chẩn cho một ca bệnh nhân người Anh 38 tuổi bị ung thư phổi giai đoạn muộn. Thông qua công nghệ thực tại ảo, các chuyên gia có thể cùng lúc xem xét toàn bộ hồ sơ bệnh án của bệnh nhân, bao gồm lịch sử bệnh án và lối sống của cô, đồng thời xem xét các hình ảnh giải phẫu bệnh chất lượng cao đi kèm với các loại dữ liệu di truyền khác.

Cuối cùng, các chuyên gia thống nhất với nhau rằng với trường hợp này, liệu pháp điều trị tốt nhất là sử dụng kết hợp ba loại thuốc điều trị đích. Bằng việc sử dụng các phân tích tiên lượng toàn diện, họ đánh giá rằng nữ bệnh nhân có nhiều cơ hội sống sót. Thêm nữa, các chuyên gia ghi danh chị vào một chương trình giám sát bệnh thời gian thực với sự trợ giúp của trí tuệ nhân tạo, nhờ đó chị có thể dùng thuốc đúng giờ. Những dữ liệu có được trong quá trình giám sát bệnh này của chị còn có thể giúp ích cho cộng đồng y khoa cũng như các bệnh nhân tương lai bằng cách chia sẻ dữ liệu để phục vụ những phân tích sau này.

Đó là hình ảnh của y học tương lai gần. Bằng cách kết hợp hiểu biết sâu về bệnh học, hồ sơ y khoa đa dạng và chi tiết của bệnh nhân cộng với các kỹ thuật phân tích chuyên sâu và phức tạp, y học chính xác có thể hỗ trợ các bác sỹ điều trị thiết kế những phương pháp điều trị theo nhu cầu của từng bệnh nhân khi mà họ ngã bệnh thay vì áp dụng phương pháp điều trị truyền thống. Y học chính xác cũng có thể dẫn tới việc chăm sóc sức khỏe dự phòng chủ động bằng cách sử dụng các phân tích để xác định các nguy cơ mắc bệnh trước khi các triệu chứng được biểu hiện. Cả hai trường hợp trên đều mang lại kết quả tốt hơn cho bệnh nhân với chi phí thấp hơn cho cả bệnh nhân lẫn hệ thống y tế.

Trong thời gian tới, y học chính xác sẽ biến đổi cách thức điều trị của các bác sỹ và sẽ làm rung chuyển toàn bộ chuỗi giá trị của ngành dược phẩm.

Quy mô thị t rường sức khoẻ mới

Theo một báo cáo nghiên cứu thị trường của hãng BIS Research, ước lượng tổng doanh thu toàn cầu của y học chính xác năm 2016 đạt 43,59 tỷ USD, và dự đoán con số này ước đạt 141.7 tỷ USD vào năm 2026 (tốc độ tăng trưởng 11.23%).

Trong đó, Ung bướu là phân khúc ứng dụng điều trị chiếm ưu thế và dự kiến ​​sẽ phát triển với tốc độ tăng trưởng hằng năm là 10,44% từ năm 2017 đến năm 2026; hiện nay nó là trọng tâm chính trong nghiên cứu và phát triển của y học chính xác.

Lĩnh vực Tim mạch sẽ chiếm vị trí thứ hai với thị trường tập trung ở khu vực Bắc Mỹ và dự kiến ​​sẽ tăng trưởng ở mức CAGR là 9.93% trong giai đoạn dự báo 2017-2026.

Tại khu vực châu Á Thái Bình Dương, chẩn đoán phân tử sẽ lên ngôi và được dự đoán có tốc độ tăng trưởng cao nhất với 12,04%.

Do đó, y học chính xác kết hợp các cơ hội kinh doanh với lợi ích sức khoẻ lâm sàng là một xu thế tất yếu. Mặc dù các công ty trong ngành chăm sóc sức khoẻ và dược phẩm biết rõ xu thế này, nhưng họ đang đối mặt với những trở ngại đáng kể. Trong vòng năm năm tới, họ hoặc phải chuyển đổi theo xu hướng y học chính xác hoá hoặc là bị bỏ lại phía sau bởi các đối thủ và những công ty mới đầy tham vọng.

Thách thức và cơ hội

Mặc dù được ước đoán sẽ giúp cắt giảm thời gian nghiên cứu thử nghiệm thuốc cũng như nâng cao hiệu quả nghiên cứu phát triển tới 17% (ước khoảng 26 tỷ USD một năm), nhưng việc triển khai Y học chính xác có nhiều trở ngại cả khách quan lẫn chủ quan.

Theo kết quả khảo sát hơn 100 hãng dược lớn được tiến hành bởi PwC Stratergy & Precision Medicine, các trở ngại khách quan chính bao gồm sự thiếu nhất quán về khuôn khổ pháp luật và quy định không rõ ràng về y học chính xác, khả năng tích hợp các nguồn dữ liệu bị hạn chế do thiếu các chuẩn và phương pháp chung, và các quy định, luật hiện hành đang được áp dụng không còn phù hợp cũng gây ra cản trở lớn. Do đó, thay vì đợi các quy định, các luật được ban hành, các công ty cần chủ động thúc đẩy các nhà làm luật, các nhà cung cấp và các chính trị gia.

Ở chiều ngược lại, “thiếu năng lực” là rào cản lớn nhất của các công ty khi triển khai y học chính xác. Cụ thể, đại đa số các công ty thiếu hụt năng lực tạo và thu thập dữ liệu liên quan của bệnh nhân, phân tích và phiên giải dữ liệu đó và ứng dụng những kết quả chi tiết đó để thay đổi quá trình phát triển thuốc. Việc xây dựng những năng lực nội tại này, mặc dù là lựa chọn sống còn, diễn ra chậm và thiếu hiệu quả. Do đó, các công ty nên cân nhắc việc cộng tác có chủ đích với các công ty, phòng thí nghiệm, trường đại học có chuyên môn sâu trong việc thu thập và phân tích dữ liệu hoặc các công nghệ chẩn đoán tiên tiến, hoặc thuê các chuyên gia bên ngoài. Mặc dù các công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực khoa học dữ liệu xuất hiện ngày càng nhiều, nhưng thường không chuyên về dữ liệu y học. Các công ty này thường chuyên biệt vào một khía cạnh của dữ liệu như là tạo và thu thập dữ liệu, tích hợp, phân tích hoặc phiên giải và sử dụng. Cũng có công ty đã tích hợp đầy đủ chuỗi giá trị của dữ liệu này. Do đó, việc lựa chọn đối tác đúng sẽ là một thách thức.

Khoa học Dữ liệu Y tế được cho là động cơ chính thúc đẩy phát triển Y học chính xác với chuỗi giá trị bao gồm: sản sinh dữ liệu, thu thập dữ liệu, tích hợp, phân tích và phiên giải dữ liệu. Đây là một lĩnh vực mới và vô cùng rộng lớn đang được khai phá mạnh mẽ bởi hàng loạt các công ty khởi nghiệp nhưng cơ hội vẫn còn rộng mở.

Mỗi dân tộc đều có hệ gene mang đặc trưng riêng biệt, khác nhau, do đó, để có thể thúc đẩy y học chính xác cho Việt Nam và áp dụng trong khám chữa bệnh cho người Việt, cần có những chiến lược phát triển phù hợp với tình hình nội tại. Một trong các hướng tiếp cận tốt hiện nay là tham gia cộng tác với các dự án nghiên cứu ở cấp khu vực để từ đó tích lũy dữ liệu và tri thức về hệ gene người Việt, từ đó xây dựng năng lực nghiên cứu và ứng dụng trong y học chính xác, từng bước đưa vào ứng dụng.

Theo tiasang

Tin khác